‘राजनीति त पावर र पैसा हुनेकोलागि मात्रै रहेछ’
लामो समयको अन्तराल पछि गाउँ फर्केको थिए केहि दिन गाउँ तिरै काम भएकोले छरछिमेकीसँग मज्जाले भलाकुुसारी गर्ने मौका पाउदा निकै रमाइलो महसुुस गरे । बाटोघाटो घरवरिपरि रुखबिरुवा भएर होला बैसाखको महिनामापनि बिहान बेलुका बाक्लो लुुगा लगाउनुपर्ने अबस्था थियो दिनभरि अफिसको काम गरेपनि साझ र बिहानको समयमा राजनीतिक सामाजिक किसान दाजुुभाइ दिदी बहिनीहरुसँग गफिदा समय गएको पट्टै हुुदैन थियो ।
एक दिन अलि समयमै काम सकेर के गरौं गरौं भएको थियो । बजार नजिकै एकजना पुुरानो ब्यापारीको पसलमा गए, ओहो ! आज शहरिया मान्छे कसरी यो गाउको बजारमा डुुल्डै हुुनुहुुन्छ ? मैले् भने, हपृथ्वी गोलो छ साहुनी जहाँ बसेपनि घुुमिफिरी गाउँमै आउनुु पर्दोरहेछ । त्यसैले गाउँको माया मार्नु हुदैन भन्दै जवाफ दिए । हामी दुबै जना एक अर्काको हालखबर सोध्यो, गफियो, केहि समय यसरी भलाकुसारी भयो । उहाँ पहिलैदेखि राजनीतिमा चाँसो राख्ने व्यक्ति भएकोले मैले उहाँसंग राजनीतिक गतिविधिबारे जानकारी लिन खोजे । पछिल्लो अवस्थामा उहाँ राजनितिमा अलि कम समय दिएको जस्तोपनि देखिनु हुन्थ्यो । त्यहि भएर त्यहाँ राजनीतिक कुरो चलेको हो ।
मैले उहाँसंग कुराकानी शुरुवाट गर्दैगर्दा उहाँ कुरा निकालिहाल्नुु भयो । आजभोली राजनीति राजनीति जस्तो रहेन । म त आजभोली ततस्थ बस्ने निर्णय गरेकोछुु । मैले भने, हैत ! कहाँ हुन्छ त्यस्तो । हजुर गाउँको नेतृत्व गर्न सक्ने क्षमतावान मान्छे, पछि हटेर समाज कसरी बन्छ ? उनले भन्नु भयो, कुरा त ठिकै हो, तर राजनीति गर्नलाई आर्थिक पाटो चाहि बलियो हुनुुपर्छ । छोरा छोरीलाई पढाउदा पढाउदै सबै सम्पति सकियो । आफू कमाउने उमेरमा सामाजिक र राजनीतिककै पछि लागेर समय ववार्द गरे जस्तो लाग्छ । यतिको सेवा गर्दापनि छोरा छोरीलाई जागिर समेत लाउन सकेको छैन । थकित मुुद्रामा अनुहार लिएर म तिर हेरिन्, र फिस्स हासिन ।
मैले सोचे, यस्तोपनि देख्नु पर्दोरहेछ । कुुनै दिन उनैले नै मलाई राजनीतिमा जोडिनुपर्छ भन्दै हौसला प्रर्दान गर्ने व्यक्ति आज आफै थकित छन् । र पनि मनले मानेन् अनि फेरी अर्को प्रश्न गरे । तपाईलाई किन यस्तो सोच आयो ? उनले लामो सास लिईन । आफ्ना कथा सुनाउन थालिन ।
माइली छोरी बिदेश छ कान्छी छोरी र जेठी छोरी काठमाण्डौँ छन । जेठी छोरीको ब्याचलर सके पछि केहि काम गर्दै डिग्री गरौला भनेर गाउँ फर्केकी थिइन । स्थानीय सरकारमा धेरै पटक भ्याकेन्सी खुुल्यो । छोरी पढेकै विषयमा भ्याकेन्सी खुलेको थियो । नेताहरुसंग धेरै पटक हारगुहार गरे, तर अश्वासन बाहेक केही पाएन । जागिर गर्नलाई दिए बाफतको केही सर्त मान्नुपर्ने भयो । जुन सर्त मान्नलाई मेरो नैतिकताले दिएन । र छोरीलाई जागिर लाउन सकिएन ।
नेताहरुलाई जिताउन सब थोक प्रयास जारी राख्यो, आज उनीहरु हामीलाई चिन्दैनन् । बाटोमा हिड्दा समेत मुख फर्काएर हिड्छन् । राजनीति त पावर र पैसामा मात्रै चल्दोरहेछ जस्तो अभाष भयो । ठुलोे छोरी लोकसेवाको लिखित परिक्षामा नाम निकाली तर मौखिक परिक्षा हुन बाँकी थियो । एका बिहानै पसलमा आएर बधाई छ छोरीले नाम निकाली छ । लिखितमा त धेरै पटक निकालेकी छिन मौखिकमा जहिलै फाल्दिन्छ । सरकारी जागिर खाने भाग्य छैना क्यो हो भन्दै उनले प्रश्न तेर्साईन् । उनलाई ढाडस दिनेले भने, तेन्सन किन लिनु हुन्छ । मलाई कागजात दिनुस्, म भन्सुुन गरौला नि । मन्त्री नेता सबैसंग कागजात पुग्यो तर छोरीको नाम निस्केन ।
पार्टीभित्रका नेताहरुको एउटै गुनासो अरु पार्टीको नेताहरुसंग चियागफ गर्ने, फोेटोसुट गर्ने, अनि यो मान्छे हाम्रो पार्टीको कसरी भयो ? भन्दै टिकाटिप्णी आएकोले छोरीको नाम भनसुनमा परेन रे । अनि मैले सोचे पार्टी नेताहरुपनि दुनियाँसंग बस्छन्, गफिन्छन्, फोटोसुट गर्छन्, के तिनीहरुकोलागि बनाएको नियाम र कार्यकर्ताकालागि बनाउने नियम फरक हुन्छ र ? कसैसंग बोल्दैमा पार्टी नै त्यागेको हुन्छ र ? मेरो आफ्नै आफन्तहरुपनि फरक फरक पार्टीमा छन्, के म उहाँहरुसंग सम्बन्ध नै तोडिदिउँ त ? भन्दै मुखभरि जबाफ दिउँ जस्तो लागेको थियो । तर, पनि म केही बोलिन चुपचाप सुनिरहे । यी यावत कारणलेमा राजनीतिक पार्टीबाटपनि अलिक परपर भाग्दै छुँ ।
पार्टीको पनि कस्तो नियम रैछ, फरक पार्टीका मान्छेसँग छलफल गर्ने वातावरण नमिले कसरी मेरो पार्टीको राम्रो पक्ष यो हो भन्नु कसरी संगठनमा नयाँ मान्छे जोड्नुु उनको जस्तै मेरो मनमा पनि हजारौ प्रश्नका छालहरु आए । पार्टी सँगठनमा सक्रिय भएकाहरु केहि गर्नुपर्छ नै भने आएका हुन्छन् । तर कैयो कार्यकर्ताहरु केहि यस्ता प्रविधिका कारणले पछाडी परेका छन् । यति मात्रै कहाँ हो र, सयौ वर्ष एकै ठाउँमा मिलेर बसेका गाउँहरु पार्टीका नामबाट विभाजित छ । एमाले टोल माओवादी टोल कग्रेस टोल पुुर्खाहरुले मौलिक धार्मिक सास्कृतिक शब्दहरुबाट गाउँको नाम राखेका थिए । तर अहिले ति सबै नामहरु लोप हुने अवस्थामा छन् ।
एकअर्काको विचार विखर्दा संकट आइपरेको बेला साझा सवालमा बहस र पैरवीमा सवाल बाझिन्छ । जुन कारण कयौं साझा मुुद्धपनि ओझेल पर्न गएको हो । हरेक पार्टीका विधान नीति नियम फराकिलो छन । तर, नेताको सोच संकुचित छ । आस्था जुुनसुकै पार्टीको होस् । मुद्दा साझा बन्नु पर्छ ।
