रंगहस चहकार ढुरेरिक रिँट
सेँडुर, रंग अबिर डेउडिउँटन टिक्ना, शुभ कामम बेल्सना रिँट अघट्यसे पुर्खन चलैटि अईल बाट । ओसहक, गाउँसमाजम गँढुर्या, बरघर्या, चिरिक्या, चौकिडर्वा, केसौका, अगौहा, ककन्डर्वा, मँटावा, भल्मन्सा चुन्लसे फे खुशीक मौकम अविर घँस्क राहरंगित कर्ना, जित वा कुछ मजा चिज हाथ लग्लसे फे मुहभर लालेलुलु∙ अविर घँस्क खुशी सट्ना रिँट अघट्यसे लागल बा ।
उप्परिक अख्रा घट्गरसे झँक्लसे रंग, अविर, सेन्डुर कलक ट मन चौकस हुइल व्याला, राहरंगित कर व्याला, किहुँ मानमर्जाद कर व्याला, कुछ कामक जुम्मा पाइल गाउँक अग्वन्ह, भ्वाजकाज, पुजाआँटिम सड्ड बेल्सना चिज हो । ओ ढ्यारजसिन रंग अबिर होलिम पिच्कारीम घोर्क औरक लुग्गा रंगैना ओ गालगाल घस्क खुशी साटिक साटा कर्ना रंगिक टिउहार हो ।
चिन्हल जानल मनैनम रंग अबिर रगर्क फाग पहर्ना थारुन्क महाचम्पन रिँटभाट हुइटिन् । एक ट यि टिउहार किसानन काम ढन्ढा ओराक फुर्सद रहल ब्यालम फे परट ओ उप्परसे जार छ्याक फे रसरस हट्क घाम लग्ना हुइलक ओर्से पानीम रंग अबिर घोर्क बरस भरिक सुखदुख बिस्रैना कोशिस कर्ठ । यहाँ होली (ढुरेरि) काजे मनैठ, कैसिक मनैठ कना बाटह फे डान्चे बिट्ख्वर्लसे मजा डेख्ठुँ ।
अब्ब ढ्यार थारु हिन्दु धर्मक छाँहिम परल ओर्से यहाँ हिन्दु धर्मग्रन्थम रहल छन्डिक छन्डिक बाट होलिसे जोर्क बट्वाइ खोजल बा । हिरण्यकश्यप ना ट भुँययम, ना ट बड्रिम, ना ट पट्टालम मुना बरदान पैलकओर्से घमण्ड चुरचुरैठिस् हुँ । ओकर छावा भक्तप्रहलाद भर राम भक्त रलक ओर्से आपन बाबह ओट्रा नैमान । यिह रिससे प्रहलादह मुआईक लाग कबु पहारिक खोल्ह्वमसे ढकेल्ना, ट कबु साप विच्छी गोजर भरल कोन्टिम कर्याडेना हुँ । कबु बिख डर्ना ट कबु सेन्डरार लोहक खुँटम बहान्डेना । सब जुगार लगाक फे प्रहलादह मार नैसकेल ओर्से आपन बाबु होलिकाह आपन भटिज्वाह जराक मुआई कहल बाट बट्कोहिम ओनैटि आइल बाटि । होलिका जे आगिम आपन आँङ्ग बाँन्ढ सेक्ना बरदान पैल रह । होलि (ढुरेरि)का जरल टब्बु फे प्रहलादह आगिक चिट्किन टक कुछ नैकर सेकल खिस्सा बा । ओह सत्यक जित हुइठकना खिस्सा सुन्लक ओर्से ओक्र खुस्यालीम थारु गाउँम होल्का डुङ्गना रिट अघट्यसे बैठल बा ।
होलि (ढुरेरि) खेल्नासे एक दिन आघ, बरघर्यक डख्खिन रहल खेन्ह्वम लेँरुक छङ्ग्या गर्ठ ओ उप्परसे पिन्जाई, कुन्यारि, पैरासे छोप्ठ । डिन बुर्टाजुन गाउँक चौकिडर्वा होल्का डुङ्गना हाँक पारठ ओ सबजे आपन आपन घर घरसे बाँसक लग्गिम कन्डि गुँठगुँठ होल्का डुङ्ग जैठ । भक्तप्रहलादह सत्य मन्लक ओर्से, थारु मनै फे आपन आपन लर्कनक झेन्ड्रा, टोपी, कट्टु, झुल्वा, लर्का सेहर्ना झर्बड होल्का डुङ्गबेर डम्कल आगिम सेँक्ठ । ओसिक सेकल लुग्रीलट्टी घलैलसे भूट पिसाज, बोक्सिन्या नैलग्ठिन कना बिश्वास बा ओ होलि डुङ्गल जुगजुगैना कन्डि आपन घरघर बिना फुक्ल लन्ठ । घरम रहल सब ढेब्रि, चुल्हक आगि बुटैठ ओ होल्का डुङ्गल लौव आगसे ढेब्री सुल्गैठ । ओह आगिक सहारासे भन्सर्यन सालभर नैबुटाक भाटभन्सा कर्ठ ।
अघट्यक चलल, घरम भख्खरिक भोज्हि लौलीलौला बाट कलसे अग्हन भर आपन नाट्पाटनक घर अग्हन खेल्ना रिँट रह । लौली डुल्हि फे यिह मौकम ढिक्रि बेच जैना, ओ कम्टिम ३ दिन, ५ दिन कबुजबु ट हप्ताखाँर ढिक्रि बेच्ना निहुँम पौन्हि खाइठ ओ कपारिम ढर्ना बेर्रा, सिर्हट्टा, पन्ह्वाडार गोँरि, ढकिया बिन्क हरचाली करठ । ढिक्रि बेच गैलक घरक मनै जल्हुकढक पौह्रा नैउठाडेलसे ड्वासर नाट्पाटनक घरम जाई नैपाइठ । ढिक्री बेचबेर बनाइल हर्चाली लैजाडेहठ ओ दानडस्ना लिहठ । यिह व्यालम लौव डुल्हि कुछ चिज बरन बनाइ सिख्ना, कामम फे घैँखर होक निखर्ना मजा व्यालो रहिन । डुल्हन फे सुप्पा, गोन्ड्री, व्याना भँङ्गना, छिट्नि सिर्जैना, छट्रि बिन्ना, खटौलि चस्ना, पन्ह्वा डार सिखठ । थारुन्क एकमेरिक जिन्गी जिना ओ हाथम सिप, गुन सिख्ना एकठो लिरौसी बहना रहिन ।
ओस्टहक, फाग ख्यालबेर गाउँक ठँर्यन बगाल्के बगाल मिल्क डफ पिट्ना, ढमार, ढुम्रु गैना महाचम्पन रिँट रह । गिटगिटम फे लौव डुल्हन कर्रा पराइक मार अगोरि फे डारट ओ जिट्लसे केल आपन जन्निह घर लैजाई पैना कहठ । अगोरि छुटाइ नैसेक्लसे डुल्हनह कुछ डाम फे सँख्रक परिन ओह ओर्से अघट्यक लौव डुल्हन गाउँक गिडार ओ सिपार मनैन आपन सङ्गलग्वा बनाक अग्हन ख्याल जाइठ ।
डुल्हि आपन लैहर होली खेल्ना बहानम महिनाभर अर्गरा जाइठ । आब यि अघट्यक रिँटभाँट नैबिल्गट, दुई तीन दिन डुल्हि लैहर गैलसे जाँगर नुकाई गैल कैख गाला मर्ठ ओ बाट लगैठ । डुल्हा फे जन्निक लक्लकाईल हालि लैअन्ठ ।
गाउँक मर्डन होल्का डुँगल ड्वासर बिहन्य गाउँक किस्निन्यन, लौजी पटोर्हिन, टर्नि, चिन्डिविन्डी लर्का होल्का बुटाइ गैयक दुध, लोट्यम जल, क्वार बहर्नि, कछ्वारिम चाउर, रंग अविर लैलै जैठ । यिह मौकम गाउँक उम्कल ठँर्यन लौजी पटोर्हिन, टर्निन बगबग बगबग पारठ ओ हलुक गरु नाँटसोरि अन्सार लैलाइठ ।
अघट्यक थारु गाउँम होलि पहिल दिन कच्च साडा पानीसे केल खेलठ । ड्वासर दिन भर रंग अबिर लेक रगरिक रगरा करठ । टिसर दिन भर हिर्गर हिर्गर मर्डन ट लच्चालच जन्यावन उठा उठा कुँवक हिला, लहड्र्क पानीम बिल्बोरठ । और छन्डिक चम्पन लग्ना थारु गाउँक सँन्ढरि कोन्वा कुक्कुर बिलारहस हुरडुर हुरडुर ठँर्या बठ्न्यावन करठ ।
होलिह फाग खेल्ना फे कठ । गाउँक अग्वाटग्वा, बरघर्यन्क घर फे रंग अविर लेक गाउँक किसन्वा किस्निन्यन जाईठ । गाउँक अग्वन्क जिउभर रंग अबिर छिट्ठ ओ कुछ मनै आङ्गभर भर डरडर डरडर बुक्वा फे घँस डेठ । ओकर बडल्म गाउँक किसन्वन किस्निन्यन कुछ दाम डेना, छाँकिबुँडा पिअइना रिँट महाखन्गर लागठ । फाग ख्यालबेर उठल रुप्यासे गाउँक मनै चुकि खाक राहरंगिट कर्ना महासैअर रिँट रह ।
होलिम गाउँम सझ्या काम फे करठ, जस्टकि गाउँक कुवा झर्ना, हिल्हा पानी सिङ्गलैना, डिँउठन्वम घोट्टैल पर्ना । होलिम, गाउँक किसानन मिलमिल गाउँक अज्राईल पस्पौहन ठुँङ्गना रिँट अघट्यसे रह । एकमेरिक होलि टिँउहार गाउँह एक्क मालिम बहन्ना काम फे कर । कबुजबु खेतिपाटि, बर्खाबुन्डिम, कुल्वा पानी, पसपौह्न्क हई खाइल, खेट्वक मेर्वा टस्काइल बाटसे टकरपकर फे हुइन । बर्खादिनसे बोल्टि बन्द रहल किसानन फे होलीम रंग अबिर लगाक सुखदुख बिस्राइठ ओ नाँटसोरि फे हिर्गरसे लखाँइठ ।
जुगजमाना, बड्लटि गैल, होलि, फाग, अगहन खेल्ना रिँट फे रसरस फरक हुइटि गैल । ढ्यार नैमजा रिँट होलीक रङ्गसे घोरगैल । ढ्यार जसिन आब होलिम गाउँक ठेँल्हन गाँजा भाँङ्ग, जाँरडारु पिपि टुन्न रठ । होलि खेल्ना बहनम जल्यावन उप्पर जोरबल कर्ठ । ढ्यार जसिन लवन्डिन्क भिट्टरी आङ्ग छम्ना, मन नैलग्टिक डबोट्ना, उप्पर सिँउर डेनासे गाउँ पहिल्से डराइल बिल्गठ । गाउँक गाउँक लर्का बरसौ ढारल रिस यिह मौकम निहुँ खोज्ठ ओ सुल्ला करल फे डेखपरठ । पहिल्क जस्ट राहरंगिट आब नैरहिगैल थारु गाउँक होलीम ।
खुशीक मौकम टिक्ना रंग अबिरक रंग रसरस बडलल थारु रिँटहस फुस्सर बिल्गलागल । गाउँसमाजम रहल मनमुटाव, टकरपकर, रिसदुखह बिस्राक गहार नाँटसोरि लखैना होली टिउहार पहिल्क जस्ट चम्पन नैरहिगैल । आपन घरक लवन्डिन,जन्नीन बचाइसेक्ना डर सड्ड मनम पला रनाहुइल । होलिम गैना डफ, ढमारक उ राग सुन्ना सिहिनी होगैल । घरम रहल पुर्खन, होलीम डेखपरल बड्लावह डेख्क सुर्टा कर्ठ ।
ओहओर्से, अघट्यक पुर्खन्क डाबल पौली हेर्टि, छोट गरु नाँटह हिर्गर बनाईक लाग, गाउँसमाजह मिलजुल्क बैठ सिखैना होली टिउहारह कसिक मजा बनाई सेक्जाई ? जुट्याल्हा ओ कचहरी करि । डेखपरल नैमजा रिँटह केरा फटक्क अल्गाई । जस्टक चहकार रंग डेख्बो ट मनम फोँहि उठट, ओस्टक यि टिउहार फे गाउँम मेलमिलाम, खुशी पठ हिर्गरसे नाँटसोरि लखाईक लाग सबजे मिल्जुल्क जोरबल लगाई परल । जय गुर्वावा ।













