थारु महिलाले मनाउने पर्व भजहर
धनगढी । कैलाली कञ्चनपुर जिल्लास्थित थारु गाउँमा महिलाहरुले मनाउने पर्व चिरै भजहरले गाउँमा छुट्टै रौनक छाएको छ । प्रायः गहुँ, मसुरोलगायत बाली भित्र्याइसकेपछि गाउँभन्दा पर वनजंगल, बगैचा वा खुला ठाउँमा गएर महिलाहरु सामूहिक रुपमा भजहर मनाउने गर्दछन् । भजहर पर्वले थारु समुदायमा गाउँघरबाट रोगव्याधि हट्ने जनविश्वास छ ।
यसैबीच २८६ घरधुरी रहेको कैलालीको धनगढी उपमहानगरपालिका १६ भादा गाउँका स्थानीयले सामूहिक रुपमा चिरै भजहर मनाएका छन् ।
धनगढी उपमहानगरपालिका १६ भादाको गुरुवा (पुजारी) मंगरु चौधरीले गाउँ बस्तीबाट रोगब्याधि हट्ने, बालीनाली किटफट्याग्रा नलाग्ने,पशुचौपायाको सुरक्षाको लागि पुजा गरिने प्रचलन रहिआएको जानकारी दिए ।
उनकाा अनुसार भजहर पर्व मनाइने विधि र प्रक्रिया भने गाउँपिच्छे फरक–फरक रहेको बताउँछन् ।
कुनै गाउँमा एकै दिन बरका भजहर तथा चिरै भजहरको नामले मनाएको पाइन्छ । भने कुनै गाउँहरुमा तीनदेखि एक हप्तासम्म पनि गाउँभन्दा पर गएर मनाएको पाइन्छ ।
भजहर पर्वलाई खासगरी महिलाहरुको पर्वको रुपमा लिइन्छ । भजहर पर्वमा पुरुषहरुको भूमिका सहयोगीको रुपमा मात्रै हुन्छ ।
कसरी मनाइन्छ भजहर ?
कैलारी गाउँपालिका ६, बेनौलीका गुरुवा सत्यनारायण चौधरीका अनुसार भजहरका दिन महिलाहरु विहानै नुहाएर आवश्यक खानेकुरा लिएर गाउँभन्दा अलिक पर जाने गर्दछन् । त्यहाँ गइसकेपछि प्रत्येकले लगिएको मिसोला भात (अन्दी धानको गुलियो भात) पुरी, तरकारीलगायत खानेकुरा पुजाको लागि प्रत्येकबाट संकलन गरिन्छ । संकलन गरिसकेपछि पुजापाठको लागि छुट्याइन्छ ।
पुजापाठ गरिसकेपछि सामूहिक रुपमा खाने प्रचलन छ । वनमा भजहर भाग्न गएका महिला तथा युवतीहरु दिनभरि विभिन्न खेलहरु खेलेर रमाउँछन् । त्यो दिन उनीहरु स्वतन्त्र हुन्छन् । साँझ फर्किने बेला गुरुवाले पुनः पुजापाठ गरिसकेपछि घर फर्किन्छन् ।
बेनौलीका स्थानीयहरु तीन दिनसम्म भजहर पर्व मनाउँदैआएको गुरुवा सत्यनारायण चौधरीको भनाइ छ । तेस्रो तथा अन्तिम दिन उत्वसको रुपमा मनाइने बेनौली गाउँमा सबै खानेकुरा भजहर भाग्ने ठाउँ (वन)मा लगिन्छ । जुन दिन जिता (बंगुर), हाँस, कुखुरालगायत मासुको परिकार बनाएर खाने र खुवाउने गरिन्छ ।
थारु समुदायमा भजहरको धार्मिक महत्व मात्रै नभइ साँस्कृतिक र सामाजिक महत्व रहेको बताइन्छ । भादा होमस्टेका अध्यक्ष लक्ष्मीनारायण चौधरीले भजहर पर्वमार्फत गाउँमा आपसी सद्भाव, एकता र मेलमिलाप कायम राख्न मदत गर्ने बताउँछन् ।
