दसैँमा घुम्न सुदूरपश्चिमका गन्तव्य

कैलाली। दसैँको लामो बिदामा घुमफिर गर्ने योजना बनाउँदै हुनुहुन्छ? प्राकृतिक सुन्दरता, धार्मिक आस्था, मौलिक संस्कृति र ऐतिहासिक सम्पदाको अनुभव लिन चाहनेका लागि सुदूरपश्चिम उपयुक्त गन्तव्य बन्न सक्छ।

सुदूरपश्चिम भौगोलिक रूपमा मात्रै टाढा होइन, प्राकृतिक र सांस्कृतिक विविधताले पनि उत्तिकै सुन्दर छ। तराई, पहाड र हिमाल समेटिएको यस प्रदेशमा घुमफिरका लागि थुप्रै ठाउँ छन्। यहाँका हिमाल, हरिया पाटन, तालतलैया, वनजङ्गल, मन्दिर, ऐतिहासिक दरबार र मौलिक बस्तीले पर्यटकलाई आकर्षित गर्छन्।

विभिन्न जातजाति, भाषा र संस्कृतिको सङ्गम रहेको सुदूरपश्चिममा घुम्दा प्रकृतिको आनन्द लिनुका साथै स्थानीय जीवनशैली र परम्परासँग पनि परिचित हुन सकिन्छ। तराईमा थारू समुदायको कला, संस्कृति र खानपानदेखि पहाडी तथा हिमाली भेगको रहनसहनसम्म यहाँको छुट्टै पहिचान छ।

थारू समुदाय प्रकृतिलाई आस्थाको केन्द्र मान्ने समुदायमध्ये एक हो। उनीहरूको सामूहिक धार्मिक तथा सांस्कृतिक स्थल डेउठन्वा गाउँको सामाजिक जीवनसँग जोडिएको छ। यहाँका चाडपर्व, पूजाआजा, नाचगान र परम्परागत खानपानले पर्यटकलाई स्थानीय संस्कृति बुझ्ने अवसर दिन्छन्।

पहाडी र हिमाली क्षेत्रमा पुग्दा लोकगीत, लोकनृत्य, धामी परम्परा, मौलिक भेषभूषा र स्थानीय समुदायको जीवनशैली नजिकबाट अनुभव गर्न सकिन्छ। हिमाली भेगका विशिष्ट परम्परा र प्राकृतिक दृश्यले यस क्षेत्रको पर्यटनलाई थप आकर्षक बनाएका छन्।दसैँको बिदामा सुदूरपश्चिम घुम्ने योजना बनाउनेका लागि यहाँका केही प्रमुख गन्तव्य यस्ता छन्।

खप्तड : हरिया पाटन र शान्त वातावरण

जैविक विविधता र प्राकृतिक सुन्दरताले भरिएको खप्तड सुदूरपश्चिमको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य हो। डोटी, अछाम, बाजुरा र बझाङ जिल्लाको सङ्गम क्षेत्रमा फैलिएको खप्तडका विशाल घाँसे मैदान, वनजङ्गल, दह र धार्मिक स्थलले पर्यटकलाई आकर्षित गर्छन्। खप्तडमा चारैतिर फैलिएका हरिया पाटन, घोडा चरेका दृश्य, त्रिवेणी धाम र खप्तड दह यहाँका प्रमुख आकर्षण हुन्। उकाली–ओराली गर्दै वनजङ्गल र पाटनको बाटो हिँड्दा प्रकृतिसँग नजिक हुने अवसर पाइन्छ।

डोटीको झिग्राना, अछामको साँफेबगर र चौखुट्टे, बझाङको तमेल तथा बाजुराको काँडाबाट पैदलमार्ग हुँदै खप्तड पुग्न सकिन्छ। यी स्थानसम्म धनगढीबाट सार्वजनिक वा निजी सवारीसाधनमा जान सकिन्छ। यात्राको समय र बाटोको अवस्थाअनुसार उपयुक्त मार्ग छनोट गर्नु राम्रो हुन्छ।

खप्तड प्राकृतिक रूपमा मात्रै होइन, धार्मिक र ऐतिहासिक दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण छ। त्रिवेणी धाम, खापर दह, सहस्रलिङ्ग, डाँफेकोट, खप्तडबाबाको आश्रम, केदार ढुङ्गा, नागढुङ्गा र गणेश मूर्तिजस्ता स्थल यहाँका आकर्षण हुन्। खप्तडलाई २२ वटा पाटन र ५२ वटा थुम्का तथा दह भएको क्षेत्रका रूपमा पनि चिनिन्छ।

खप्तडबाट अपि र सैपाललगायत हिमशृङ्खलाको दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ। खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज जैविक विविधताका दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण छ। यहाँ विभिन्न प्रजातिका वनस्पति, जडीबुटी, फूल र चराचुरुङ्गी पाइन्छन्। खप्तडको पवित्र भूमिमा लामो समय बिताएका खप्तडबाबाको आश्रमसमेत यहाँको विशेष आकर्षण हो। शान्त वातावरण, खुला पाटन र प्राकृतिक सुन्दरतामा रमाउन चाहनेका लागि खप्तड उपयुक्त गन्तव्य बन्न सक्छ।

अपि र सैपाल : हिमालको काखमा प्रकृतिको आनन्द

सुदूरपश्चिमका हिमाली गन्तव्यमध्ये अपि र सैपाल हिमालले विशेष महत्त्व राख्छन्। दार्चुलामा अवस्थित अपि हिमाल यस क्षेत्रको प्रमुख प्राकृतिक आकर्षण हो। समुद्री सतहबाट सात हजार १३२ मिटर उचाइमा रहेको अपि हिमाल नेपालको पश्चिमी हिमाली क्षेत्रको महत्त्वपूर्ण हिमशिखर हो।

अपि हिमालको आधार शिविरसम्मको यात्रा प्राकृतिक दृश्य, हिमाली भूगोल र स्थानीय जीवनशैली बुझ्न चाहनेका लागि विशेष अनुभव हुन सक्छ। हिमालको काखमा रहेका ताल, फराकिला पाटन र हिमाली वनस्पतिले यस क्षेत्रलाई थप आकर्षक बनाएका छन्। अपि हिमाल क्षेत्रमा नाम्पा, कापुचुली, कायाकोर, बबई, जेठी बौरानी र ल्हायुललगायत हिमशिखर छन्। बिहान सूर्योदय र साँझ सूर्यास्तका बेला हिमालमा देखिने रङले यहाँको प्राकृतिक सुन्दरता थप मनमोहक बनाउँछ।

अपि क्षेत्र जैविक विविधताका दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण छ। यहाँ हिउँचितुवा, रेडपान्डा, मृग, घोरल, झारल र भालुजस्ता वन्यजन्तु पाइन्छन्। डाँफे र मुनाललगायत चराचुरुङ्गी तथा विभिन्न प्रजातिका वनस्पति र जडीबुटी पनि यस क्षेत्रका सम्पदा हुन्। वर्षायाममा उच्च हिमाली भेगमा यार्सागुम्बा सङ्कलन गरिन्छ। पाँचऔँले, अल्लो, वनलसुन, जटामसी, सिलाजित, पदमचाल, सतुवा र कटुकीलगायत जडीबुटी पनि यहाँ पाइन्छन्।

अपि क्षेत्रका स्थानीय बस्तीमा रैथाने बाली, स्याउ, ओखर, आलु र सिमी खेतीसमेत देख्न सकिन्छ। हिमाली प्रकृति, स्थानीय उत्पादन र मौलिक जीवनशैली बुझ्न चाहने पर्यटकका लागि यो क्षेत्र आकर्षक गन्तव्य हो। यद्यपि, उच्च हिमाली यात्रामा मौसम, बाटो, उचाइ र आवश्यक अनुमतिबारे पूर्वतयारी गर्नुपर्छ।

बडिमालिका : विशाल पाटन र धार्मिक आस्था

बाजुरा जिल्लामा अवस्थित बडिमालिका प्राकृतिक सुन्दरता र धार्मिक आस्थाका लागि परिचित छ। समुद्री सतहबाट करिब चार हजार २१९ मिटर उचाइमा रहेको बडिमालिकामा विशाल पाटन, वरिपरि देखिने हिमाल र खुला भूभाग मुख्य आकर्षण हुन्।

बडिमालिका मन्दिरसम्म पुग्ने बाटो कठिन भएकाले यहाँको यात्रा सहज छैन। तर, पदयात्राका क्रममा देखिने हरिया फाँट, पहाडी भूगोल र हिमाली दृश्यले यात्रालाई अविस्मरणीय बनाउँछन्। बाटो र मौसमको अवस्थाबारे जानकारी लिएर यात्रा सुरु गर्नु उपयुक्त हुन्छ।

यहाँ प्रत्येक वर्ष जनैपूर्णिमाका अवसरमा ठूलो मेला लाग्छ। बडिमालिका मन्दिरमा दर्शन गरे मनोकामना पूरा हुने जनविश्वास छ। मन्दिर परिसरबाट देखिने सैपाल हिमाल र वरपरका विशाल पाटनले यस क्षेत्रको प्राकृतिक सौन्दर्यलाई थप आकर्षक बनाउँछन्।धार्मिक आस्था र प्रकृतिको सुन्दरता एकै ठाउँमा अनुभव गर्न चाहनेका लागि बडिमालिका विशेष गन्तव्य हो।

रामारोशन : बाह्र बण्ड, अठार खण्ड

अछाम जिल्लाको रामारोशन गाउँपालिकामा अवस्थित रामारोशन ताल क्षेत्र प्राकृतिक सुन्दरताका लागि परिचित छ। यहाँ रहेका १२ वटा ताल र १८ वटा विशाल मैदानका कारण यस क्षेत्रलाई ‘बाह्र बण्ड, अठार खण्ड’ भन्ने गरिन्छ। समुद्री सतहबाट करिब दुई हजार ५४६ मिटर उचाइमा रहेको रामारोशनमा साना–ठूला ताल, हरिया पाटन, वनजङ्गल, पहाडी चुचुरा र विभिन्न प्रजातिका फूल पाइन्छन्। तालमा पौडिरहेका जलपन्छी र वरपरको प्राकृतिक वातावरणले यहाँ पुग्ने पर्यटकलाई आकर्षित गर्छन्।

यहाँका तालमध्ये जिगाले ताल सबैभन्दा ठूलो मानिन्छ। मैदानमध्ये किनेमिने चउर प्रसिद्ध छ, जहाँबाट कैलाश खोला बग्छ। रोशन चउर पनि यस क्षेत्रको आकर्षण हो। रामारोशनलाई कैलाश खोलाको मुहान क्षेत्रका रूपमा समेत चिनिन्छ।

रामारोशनको धार्मिक महत्त्व पनि छ। स्थानीय मान्यताअनुसार यस क्षेत्रलाई भगवान् शिव र पार्वतीको वासस्थानसँग जोडेर हेरिन्छ। यहाँका ताल, मैदान र प्राकृतिक सम्पदासँग विभिन्न धार्मिक तथा सांस्कृतिक विश्वास जोडिएका छन्। रामारोशन क्षेत्रमा डाँफे, मुनाललगायत चराचुरुङ्गी तथा विभिन्न वन्यजन्तु पाइन्छन्। वनस्पति, जडीबुटी, झरना र गुफाले यस क्षेत्रको प्राकृतिक विविधता थप बढाएका छन्। प्रकृतिको शान्त वातावरणमा समय बिताउन र पदयात्रा गर्न चाहनेका लागि रामारोशन उपयुक्त गन्तव्य बन्न सक्छ।

शैलेश्वरी मन्दिर : डोटीको धार्मिक धरोहर

डोटीको दिपायल–सिलगढीमा अवस्थित शैलेश्वरी मन्दिर सुदूरपश्चिमको प्रसिद्ध धार्मिक स्थल हो। सात बहिनी भगवतीमध्ये शैलेश्वरी भगवतीलाई प्रमुख शक्तिपीठका रूपमा मान्ने गरिन्छ। मन्दिरमा नियमित पूजाआजा गर्न भक्तजन पुग्ने गर्छन्।

प्यागोडा शैलीमा निर्मित मन्दिरको वास्तुकला आकर्षक छ। मुख्य मन्दिर परिसरमा हनुमान कुण्ड, शिव मन्दिर, गणेश मन्दिर, भैरव मन्दिर, मष्टा मन्दिर र चण्डेश्वरी मन्दिरलगायत धार्मिक संरचना छन्। यहाँ प्रत्येक वर्ष कार्तिक शुक्ल पूर्णिमाका दिन पञ्चेबाजा र मौलिक परम्परासहित मेला लाग्ने गर्छ। मन्दिरमा पूजा गरे मनोकामना पूरा हुने जनविश्वास छ। धार्मिक आस्था, स्थानीय परम्परा र वास्तुकलामा रुचि राख्नेका लागि शैलेश्वरी मन्दिर भ्रमणयोग्य स्थल हो।

उग्रतारा मन्दिर : प्रसिद्ध शक्तिपीठ

डडेल्धुराको अमरगढी नगरपालिका–७, पोखरामा अवस्थित उग्रतारा मन्दिर सुदूरपश्चिमको अर्को महत्त्वपूर्ण धार्मिक गन्तव्य हो। डडेल्धुरा सदरमुकाम बागबजारबाट करिब चारदेखि पाँच किलोमिटर पश्चिममा रहेको यो मन्दिरमा वर्षभरि भक्तजन पुग्ने गर्छन्।

प्यागोडा शैलीमा निर्मित उग्रतारा भगवती मन्दिरलाई सुदूरपश्चिमका प्रसिद्ध भगवती मन्दिरमध्ये एक मानिन्छ। मन्दिरको उत्पत्तिबारे प्रामाणिक ऐतिहासिक विवरण सीमित भए पनि यससँग स्थानीय धार्मिक विश्वास र परम्परा जोडिएका छन्। प्राकृतिक सुन्दरता र धार्मिक सम्पदा एकै यात्रामा अनुभव गर्न चाहनेका लागि डडेल्धुराको उग्रतारा मन्दिर उपयुक्त गन्तव्य हो।

वन्यजन्तु र चराचुरुङ्गीको संसार

कञ्चनपुरस्थित शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज वन्यजन्तु र चराचुरुङ्गी अवलोकनका लागि प्रसिद्ध छ। विशेषगरी ठूलो सङ्ख्यामा देखिने बाह्रसिङ्गाका बथान यहाँको मुख्य आकर्षण हुन्। निकुञ्जमा बाघ, हात्ती, खरायो र विभिन्न प्रजातिका चराचुरुङ्गी पनि पाइन्छन्।

निकुञ्जभित्र जीप सफारी, निर्देशित पदयात्रा र निर्धारित क्षेत्रमा वन्यजन्तु अवलोकन गर्न सकिन्छ। हिरापुर फाँटामा कृष्णसार संरक्षण गरिएको छ। हात्तीसार पनि यहाँको अर्को आकर्षण हो। सफारी र अन्य गतिविधि सञ्चालन हुने समय तथा उपलब्धताबारे निकुञ्ज प्रशासनसँग बुझ्नु उपयुक्त हुन्छ।

शुक्लाफाँटाभित्र ताराताल, रानीताल, बठनिया ताल, बाउन्नेताल, शिकारीताल, सलगौडी ताल र बाबाताललगायत सिमसार क्षेत्र छन्। यी ताल र सिमसार विभिन्न प्रजातिका चराचुरुङ्गीका लागि महत्त्वपूर्ण बासस्थान हुन्। ताराताल क्षेत्रमा चराचुरुङ्गीका साथै मगर गोही पनि पाइन्छन्।

करिब ३०५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रमा फैलिएको शुक्लाफाँटा जैविक विविधताका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण निकुञ्ज हो। वन्यजन्तु, चराचुरुङ्गी र सिमसारको प्राकृतिक वातावरण नजिकबाट अनुभव गर्न चाहनेका लागि यो उपयुक्त गन्तव्य हो।

राणाकालीन इतिहासको साक्षी

कैलालीको चुरे गाउँपालिका–खैरालामा रहेको गर्वा दरबार राणाकालीन इतिहाससँग जोडिएको ऐतिहासिक सम्पदा हो। स्थानीय विवरणअनुसार राणाकालमा निर्माण गरिएको यो दरबार अहिले संरक्षणको अभावमा जीर्ण अवस्थामा छ। तराई र पहाडी भूगोलको विशेषता एकै क्षेत्रमा देख्न सकिने खैराला प्राकृतिक रूपमा पनि आकर्षक छ। कुनै समय राणाहरूको चहलपहल हुने गर्वा दरबारमा वि.सं. २०३२ सालसम्म गतिविधि रहेको स्थानीयको भनाइ छ।

दरबारको बनावट र निर्माण शैलीले यसको ऐतिहासिक महत्त्व झल्काउँछ। स्थानीय विवरणअनुसार दरबारमा ८३ वटा झ्याल र ५३ वटा ढोका छन्। तीन खण्ड र तीन तले संरचना करिब १० रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको बताइन्छ। दरबारभित्र सुरुङसमेत रहेको र अहिले पुरिएको स्थानीयको भनाइ छ।

राणाहरूले यस दरबारबाट डोटीको सिलगढीसम्म यात्रा गर्ने गरेको कथन पनि पाइन्छ। दरबारसँग जोडिएका ऐतिहासिक विवरणको अभिलेखीकरण र संरक्षण हुन सके यसले सुदूरपश्चिमको इतिहास बुझ्न थप मद्दत पुग्नेछ। ऐतिहासिक सम्पदा, पुराना वास्तुकला र ग्रामीण परिवेशमा रुचि राख्नेका लागि गर्वा दरबार भ्रमणयोग्य स्थल हो। तर, संरचना जीर्ण भएकाले दरबारभित्र प्रवेश गर्नुअघि सुरक्षा अवस्थाबारे जानकारी लिनुपर्छ।

घोडाघोडी ताल : जैविक विविधता

कैलालीको घोडाघोडी ताल क्षेत्र सुदूरपश्चिमको प्रमुख सिमसार गन्तव्य हो। पूर्व–पश्चिम राजमार्गसँग जोडिएको यस क्षेत्रमा सहजै पुग्न सकिन्छ। ताल र वरपरको हरियालीले यहाँको प्राकृतिक सुन्दरतालाई थप आकर्षक बनाएको छ। ताल क्षेत्रमा डुङ्गा सयर, पदमार्गमा हिँडडुल र चराचुरुङ्गी अवलोकन गर्न सकिन्छ। जलचर र स्थलचर जीवजन्तुको बासस्थानका रूपमा पनि यो क्षेत्र महत्त्वपूर्ण छ। घोडाघोडी तालको औसत गहिराइ करिब चार मिटर रहेको विवरण पाइन्छ। मुख्य तालसँगै आसपासका साना तालले यस क्षेत्रको सिमसार प्रणालीलाई समृद्ध बनाएका छन्।

यहाँ ३१ प्रजातिका माछा, १४८ प्रजातिका चरा, ३२ प्रजातिका पुतली, विभिन्न प्रजातिका गोही तथा घस्रने जन्तु र ४५० भन्दा बढी प्रजातिका वनस्पति पाइने विवरण छ। जैविक विविधताले भरिएको यो क्षेत्र प्रकृतिप्रेमी र चराचुरुङ्गी अवलोकन गर्न चाहनेका लागि आकर्षक गन्तव्य हो।

थारू संस्कृति र स्थानीय स्वाद

धनगढी उपमहानगरपालिका–१६ मा रहेको भादा गाउँ थारू समुदायको कला, संस्कृति र परम्परागत जीवनशैली अनुभव गर्न सकिने गन्तव्य हो। नेपाल भ्रमण वर्ष २०११ का अवसरमा यहाँ होमस्टे सञ्चालनमा आएको थियो। सुरुमा १७ घरबाट थालिएको होमस्टेमा पछिल्लो विवरणअनुसार १९ घरपरिवार संलग्न छन्। थारू समुदायको मात्रै बसोबास रहेको भादा गाउँमा परम्परागत नृत्य, गीत, भेषभूषा र खानपानको अनुभव लिन सकिन्छ। मौलिक संस्कृति संरक्षण र पर्यटन प्रवर्द्धनमा स्थानीय बासिन्दा सक्रिय छन्। त्यसैले यस गाउँलाई थारू संस्कृतिको खुला सङ्ग्रहालयका रूपमा पनि चिनिन्छ।

यहाँ पुग्ने पर्यटकले ढिक्री, घोँघी, स्थानीय कुखुराको मासुलगायत परम्परागत परिकारको स्वाद लिन सक्छन्। स्थानीय खानासँगै थारू समुदायका मौलिक कला र सांस्कृतिक प्रस्तुति अनुभव गर्न पाउनु भादा गाउँको विशेषता हो। स्थानीय संस्कृतिलाई नजिकबाट बुझ्न, गाउँले परिवेशमा समय बिताउन र मौलिक परिकारको स्वाद लिन चाहनेका लागि भादा गाउँ उपयुक्त गन्तव्य हो।

कर्णाली पुल : सुदूरपश्चिमको चिनारी

कर्णाली नदीमाथि बनेको एकखम्बे पुल सुदूरपश्चिमको चर्चित संरचनामध्ये एक हो। कैलाली र कर्णाली नदी क्षेत्रलाई जोड्ने यो पुलले सुदूरपश्चिमको यातायात र पर्यटनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।

करिब ५०० मिटर लम्बाइको यो पुल इन्जिनियरिङ संरचनाका दृष्टिले पनि आकर्षक छ। पुलको बनावट र नदीमाथि फैलिएको संरचना हेर्न तथा तस्बिर खिच्न पर्यटक यहाँ पुग्ने गर्छन्। कर्णाली पुल आसपासबाट नदीको बहाव, प्राकृतिक दृश्य र पश्चिम नेपालको भौगोलिक परिवेश नियाल्न सकिन्छ। टीकापुर, घोडाघोडी र अन्य पर्यटकीय क्षेत्रतर्फ जाने क्रममा पनि यसलाई यात्राको एउटा आकर्षक गन्तव्य बनाउन सकिन्छ।

टीकापुर पार्क : परिवारसँग बिदा बिताउने ठाउँ

कैलालीको टीकापुरस्थित टीकापुर पार्क परिवार, साथीभाइ र समूहसँग समय बिताउन सकिने लोकप्रिय गन्तव्य हो। हरियाली, बगैँचा र विभिन्न प्रजातिका फूलले सजिएको पार्कमा घुमफिर तथा वनभोजका लागि मानिस पुग्ने गर्छन्। पार्कमा विभिन्न प्रजातिका गुलाबसहित फूलबारी, बगैँचा र विश्रामस्थल छन्। महेन्द्र आरोग्य गृह, रत्न उद्यान, वीरेन्द्र विश्राम बाटिका र ऐश्वर्य उद्यान यहाँका आकर्षण हुन्।

टीकापुर पार्क। तस्बिरः ऐकेन्द्र तिमिल्सेना

वि.सं. २०२८ मा तत्कालीन राजा महेन्द्रले टीकापुरबाट एक महिना शासन सञ्चालन गरेको इतिहाससँग पनि यो क्षेत्र जोडिएको छ। पार्कसँगै रहेको कर्णाली नदीमा सञ्चालन हुने र्‍याफ्टिङ तथा जेट स्कीजस्ता गतिविधिले आसपासको पर्यटनलाई थप आकर्षक बनाएका छन्। यस्ता गतिविधिको उपलब्धता र सञ्चालन अवस्थाबारे भने पहिले नै बुझ्नु राम्रो हुन्छ। हरियाली वातावरणमा आराम गर्न, परिवारसँग समय बिताउन र फुर्सदको दिन रमाइलो बनाउन चाहनेका लागि टीकापुर पार्क राम्रो विकल्प हुन सक्छ।

घुम्नुअघि तयारी गरौँ

सुदूरपश्चिमका सबै गन्तव्यमा पुग्ने बाटो, मौसम र आवश्यक सुविधाको अवस्था एउटै छैन। खप्तड, बडिमालिका र अपि हिमालजस्ता उच्च भूभागमा यात्रा गर्दा मौसमको पूर्वानुमान, पैदलमार्ग, बसोबास र आवश्यक सामग्रीबारे जानकारी लिनुपर्छ। कठिन पदयात्रामा स्थानीय गाइडको सहयोग लिनु सुरक्षित हुन्छ।

धार्मिक स्थल र सांस्कृतिक बस्तीमा जाँदा स्थानीय परम्परा र नियमको सम्मान गर्नुपर्छ। राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा सिमसार क्षेत्रमा वन्यजन्तुलाई असर पर्ने गतिविधि नगर्नु, फोहोर नफाल्नु र प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षणमा ध्यान दिनु आवश्यक छ। दसैँको बिदा परिवार र साथीभाइसँग बिताउने अवसर मात्रै होइन, आफ्नै देशका भूगोल, संस्कृति र इतिहास बुझ्ने समय पनि हो। प्राकृतिक सुन्दरता, धार्मिक आस्था र मौलिक संस्कृतिको अनुभव लिन चाहनेका लागि सुदूरपश्चिमका यी गन्तव्यले फरक–फरक अनुभव दिन सक्छन्। https://nepalnews.com/2026/10/18/far-western-destinations-to-visit-during-dashain/